Αποφάσεις Σύμβασης Βέρνης 2025: Κρίσιμοι βιότοποι των θαλάσσιων χελωνών σε Ελλάδα, Τουρκία και Κύπρο παραμένουν σε κίνδυνο

Για 37^η συνεχή χρονιά, το MEDASSET συμμετείχε στη Συνεδρίαση της Μόνιμης Επιτροπής της Σύμβασης της Βέρνης (Συμβούλιο της Ευρώπης, 8 – 12 Δεκεμβρίου 2025). Παρουσιάσαμε τα αποτελέσματα των επιτόπιων αυτοψιών που πραγματοποιήσαμε κατά την θερινή περίοδο για τις παραλίες ωοτοκίας θαλάσσιων χελωνών σχετικά με την πρόοδο στην εφαρμογή των Συστάσεων της Σύμβασης. Ως αποτέλεσμα, η Μόνιμη Επιτροπή της Σύμβασης της Βέρνης υιοθέτησε σημαντικές αποφάσεις για την παρακολούθηση των οικοτόπων θαλάσσιων χελωνών και παρότρυνε τις κυβερνήσεις να βελτιώσουν την προστασία τους.

ΕΛΛΑΔΑ

Κόλπος του Λαγανά, Ζάκυνθος (Caretta caretta)

Βρείτε περισσότερα για την εκστρατεία εδώ ή κατεβάστε την αναφορά μας.

Ο Κόλπος του Λαγανά φιλοξενεί μια από τις σημαντικότερες περιοχές ωοτοκίας της Caretta caretta στην Ελλάδα και τη Μεσόγειο, με κατά μέσο όρο 1.200 φωλιές κάθε χρόνο. Ωστόσο, οι θαλάσσιες χελώνες και οι βιότοποι τους στη Ζάκυνθο υφίστανται τεράστιες πιέσεις λόγω της έντονης τουριστικής δραστηριότητας στο νησί, το οποίο υποδέχεται περισσότερους από 850.000 επισκέπτες κάθε καλοκαίρι.

Η υπόθεση εισήχθη για πρώτη φορά στη Σύμβαση της Βέρνης από το MEDASSET το 1984, και ως αποτέλεσμα, η Μόνιμη Επιτροπή εξέδωσε τη Σύσταση No. 9 το 1987, για να διασφαλίσει την προστασία της περιοχής. Περισσότερο από τριάντα χρόνια αργότερα, οι θαλάσσιες χελώνες και οι οικότοποί τους στον Κόλπο του Λαγανά βρίσκονται ακόμη υπό τεράστια πίεση. Παρά τον χαρακτηρισμό της περιοχής ως Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ζακύνθου (ΕΘΠΖ) με Προεδρικό Διάταγμα το 1999, η ελληνική κυβέρνηση δεν κατάφερε να παράσχει επαρκή προστασία και ο «φάκελος της υπόθεσης» άνοιξε ξανά το 2020 από τη Μόνιμη Επιτροπή.

Το 2024 συνεχίστηκαν οι παράνομες δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένης της ανθρώπινης παρουσίας σε απαγορευμένες περιοχές ή σε απαγορευμένες ώρες, καθώς επίσης και η άναρχη θαλάσσια δραστηριότητα και η λειτουργία παράνομων επιχειρήσεων που επηρεάζουν τις παραλίες ωοτοκίας. Βασική κινητήρια δύναμη είναι η έλλειψη επιβολής του νόμου από τις αρμόδιες αρχές και η ανεπαρκής κρατική χρηματοδότησηγια προσωπικό φύλαξης.

Επιπλέον, δεν έχει ολοκληρωθεί η αποκατάσταση του παράνομα κατασκευασμένου δρόμου μεταξύ Δάφνης και Γέρακα εντός του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ζακύνθου (ΕΘΠΖ) και εν μέρει εντός του χώρου NATURA 2000, ενώ το πρόστιμο των 200.000 ευρώ που επιβλήθηκε το 2018 από την Περιφερειακή Αρχή Ιονίων Νήσων ανακλήθηκε τον Ιανουάριο του 2024 από διαφορετικό διοικητικό δικαστήριο στην Ηλεία, το οποίο στερούνταν δικαιοδοσίας και χωρίς την προηγούμενη ενημέρωση του MEDASSET και του WWF! Τον Απρίλιο του 2024, το MEDASSET και το WWF Ελλάς άσκησαν αγωγή κατά της απόφασης του διοικητικού δικαστηρίου Ηλείας για ανάκληση του προστίμου λόγω των παρεμβάσεων που έγιναν το 2018. Τον Ιούλιο του 2024, το ποινικό δικαστήριο έκρινε τον ιδιοκτήτη ένοχο για περιβαλλοντική υποβάθμιση λόγω παρεμβάσεων που έγιναν το 2018. Τον Σεπτέμβριο του 2024 συζητήθηκε η υπόθεση των περιβαλλοντικών ΜΚΟ ενώπιον του διοικητικού δικαστηρίου Πύργου (Ηλείας). Η ακροαματική διαδικασία του διοικητικού δικαστηρίου Κέρκυρας έχει προγραμματιστεί για τις 2 Απριλίου 2025. Αναμένουμε τις αποφάσεις.

Επιπλέον, ο παράνομος χώρος ΧΥΤΑ που λειτουργούσε εντός των ορίων του ΕΘΠΖ και της περιοχής Natura 2000 δεν έχει ακόμη αποκατασταθεί παρά το γεγονός ότι ήταν εκτός λειτουργίας από τον Δεκέμβριο του 2017. Στις 16 Νοεμβρίου 2023, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να παραπέμψει εκ νέου την Ελλάδα στο Δικαστήριο Δικαιοσύνης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την αποτυχία αποκατάστασης του ΧΥΤΑ στο νησί της Ζακύνθου εντός της προστατευόμενης περιοχής Natura 2000. Η αποκατάσταση του ΧΥΤΑ βρίσκεται ακόμη σε πρώιμα στάδια (σχεδιασμός & αδειοδότηση). Αυτή τη στιγμή βρίσκεται στην τελική διαδικασία χορήγησης άδειας ΕΠΜ, η οποία αργότερα θα ακολουθήσει διαδικασία δημόσιας προμήθειας. Το MEDASSET κάλεσε την ελληνική κυβέρνηση να αυξήσει επειγόντως τις προσπάθειες για την επαρκή προστασία του κόλπου του Λαγανά. Το 2025, η κατάσταση παραμένει αμετάβλητη.

Τον Φεβρουάριο του 2025, ο ΑΡΧΕΛΩΝ ειδοποιήθηκε για παράνομες οικοδομικές εργασίες στην προστατευόμενη νησίδα Μαραθονήσι, ζώνη Α2 του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ζακύνθου (ΕΘΠΖ). Οι εργασίες που έλαβαν χώρα για αρκετές ημέρες περιελάμβαναν την άφιξη ενός ferry boat και την εκφόρτωση μιας μπουλντόζας και οικοδομικών υλικών, την κατασκευή πλατφόρμας στην προστατευόμενη παραλία ωοτοκίας, την έναρξη των εργασιών κατασκευής και καθαρισμού δέντρων, καθώς και το άναμμα τουλάχιστον μίας φωτιάς. ​​Οι ΜΚΟ MEDASSET, ΑΡΧΕΛΩΝ και WWF Ελλάς ένωσαν τις δυνάμεις τους για να διερευνήσουν την υπόθεση και διαπίστωσαν ότι το Γραφείο Υπηρεσίας Δόμησης του Δήμου Ζακύνθου (ΥΔΟΜ) είχε εκδώσει άδεια οικοδομής από το 2022, η οποία παραβίαζε τους κανόνες του ΠΔ που διέπει το ΕΘΠΖ. Επέτρεψε την κατασκευή νέων κτιρίων με το πρόσχημα της αποκατάστασης υφιστάμενων, στην οικολογικά ευαίσθητη και νομικά προστατευόμενη περιοχή της νησίδας Μαραθονήσι. Η λανθασμένη άδεια εκδόθηκε χωρίς να ληφθεί υπόψη η απαγόρευση κατασκευής νέων κτιρίων σε αυτήν τη συγκεκριμένη ζώνη και χωρίς την έγκριση της Υπηρεσίας Φυσικού Περιβάλλοντος, Κλίματος και Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ) που διαχειρίζεται την περιοχή. Τα έργα στο Μαραθονήσι απείλησαν την παραλία ωοτοκίας με σοβαρή και άμεση υποβάθμιση, μέσω της συμπίεσης της άμμου από βαριά μηχανήματα, της αλλοίωσης της γεωμορφολογικής σύνθεσης της παραλίας λόγω διάβρωσης από την αποκατάσταση γης, της καταστροφής των αμμόλοφων και, τελικά, της σοβαρής διαταραχής της ίδιας της διαδικασίας ωοτοκίας. Προς το παρόν, η κατασκευή έχει σταματήσει προσωρινά, καθώς η ΥΔΟΜ αναγκάστηκε να επανεκτιμήσει την άδεια, υπό την πίεση των ΜΚΟ και της ΟΦΥΠΕΚΑ, καθώς και του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Aποφάσεις:

• Χαιρέτισε την πρόταση της ελληνικής κυβέρνησης για την ίδρυση ενός νέου θαλάσσιου Εθνικού Πάρκου στο Ιόνιο Πέλαγος, που θα περιλαμβάνει το Εθνικό Πάρκο Ζακύνθου και την προστατευόμενη περιοχή Θινών Κυπαρισσίας, η οποία θα αυξήσει την προστασία.
• Εκτίμησε τη σύμφωνη γνώμη της τοπικής Μονάδας Διαχείρισης του Εθνικού Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ) στην Εκτίμηση Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για την αποκατάσταση του χώρου υγειονομικής ταφής απορριμμάτων της Ζακύνθου στο Σκοπό και παρότρυνε τις ελληνικές αρχές και τον δήμο Ζακύνθου για την πλήρη περιβαλλοντική αποκατάσταση της περιοχής, η οποία περιλαμβάνεται στο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ζακύνθου (ΕΘΠΖ).
• Επαίνεσε τις άμεσες ενέργειες του ΟΦΥΠΕΚΑ σχετικά με τις κατασκευαστικές δραστηριότητες στο νησί Μαραθονήσι βάσει άδειας οικοδομής του 2022, οι οποίες οδήγησαν σε εντολή αναστολής (Αριθμός αναφοράς 792/2025) από την Αρχή Δόμησης Ζακύνθου.
• Χαιρέτισε τις βελτιώσεις στα μέτρα διαχείρισης για ορισμένες από τις έξι προστατευόμενες παραλίες ωοτοκίας που επισκέφθηκε, όπως η αυξημένη περίφραξη των περιοχών ωοτοκίας στο πίσω μέρος όλων των παραλιών, περισσότερες και νέες πινακίδες και η παρουσία φύλακα.
• Εξακολούθησε να ανησυχεί για τις νέες τουριστικές εγκαταστάσεις στη Δάφνη. Σημείωσε επίσης την προοδευτική υποβάθμιση της παραλίας λόγω της ανθρώπινης δραστηριότητας και της κλιματικής αλλαγής. Ζήτησε από τα δύο μέρη να αξιολογήσουν την κατάσταση, τη νομιμότητα των κατασκευών και των επιχειρήσεων που έχουν συσταθεί και, όπου είναι σκόπιμο, το χρονοδιάγραμμα και τα μέτρα που ελήφθησαν για την αντιμετώπιση της κατάστασης, συμπεριλαμβανομένης της κατεδάφισης παράνομων κτιρίων όπου είναι απαραίτητο.
• Προέτρεψε τις ελληνικές αρχές να ξεκινήσουν αμέσως περιβαλλοντική μελέτη για τη διάβρωση των παραλιών στον Γέρακα και στην παραλία Δάφνης και να προετοιμάσουν ένα έργο αποκατάστασης και για τις δύο παραλίες.
• Σημείωσε με ανησυχία ότι οι καταγγέλλοντες ανέφεραν παραβιάσεις της Σύστασης Αρ. 9 (1987), δηλαδή: 1) συχνή και επαναλαμβανόμενη παραβίαση των κανόνων και κανονισμών για τον έλεγχο της θαλάσσιας κυκλοφορίας και της παρατήρησης θαλάσσιων χελωνών από τους τουρίστες· 2) πολύ υψηλή θαλάσσια κυκλοφορία χωρίς επιβολή των ορίων ταχύτητας στον κόλπο, συμπεριλαμβανομένου του αυξημένου αριθμού τουριστικών σκαφών που ασκούν ανεξέλεγκτη παρακολούθηση θαλάσσιων χελωνών, γεγονός που διευκολύνει τις θανατηφόρες συγκρούσεις και την επίθεση κατά των ζώων. Αυτές οι παραβιάσεις μετριάζονται από την ανεπαρκή επιτήρηση και εφαρμογή από τις αρχές κατά την περίοδο αναπαραγωγής.
• Προέτρεψε τις ελληνικές αρχές να αξιολογήσουν τη συμβατότητα της τρέχουσας παρατήρησης θαλάσσιων χελωνών στον κόλπο του Λαγανά και τη διατήρηση της Caretta caretta, και να θεσπίσουν όρια χωρητικότητας για τη δραστηριότητα.
• Σημείωσε με ανησυχία την υπερβολική χρήση πυροτεχνημάτων και φλας από τοπικά νυχτερινά κέντρα στην ευρύτερη περιοχή του Λαγανά, που παρεμβαίνουν στην ωοτοκία των χελωνών καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου αναπαραγωγής. Προέτρεψε τις ελληνικές αρχές να κλείσουν τον παράνομο δρόμο που συνδέει τις παραλίες Δάφνη και Γέρακα, μια χερσαία περιοχή του Εθνικού Πάρκου Ζακύνθου κοντά στη θαλάσσια ζώνη Α, και να διασφαλίσουν τη μέγιστη προστασία και αποκατάσταση της περιοχής. Προέτρεψε τις ελληνικές αρχές να καταρτίσουν ένα ολοκληρωμένο, νομικά δεσμευτικό σχέδιο διαχείρισης μέσω μιας συμμετοχικής διαδικασίας.
• Προέτρεψε τις ελληνικές αρχές να προωθήσουν τον συντονισμό μεταξύ των διαφόρων διοικήσεων με αρμοδιότητες στον τομέα της εποπτείας και της εφαρμογής του νομικού πλαισίου του Εθνικού Πάρκου.
• Ενημερώθηκε ότι λόγω μακροχρόνιας άδειας ασθενείας του διεθνούς εμπειρογνώμονα που συμμετείχε στην OSA μετά την επιστροφή του από την αποστολή, η έκθεση της OSA και οι συστάσεις που προέκυψαν δεν μπόρεσαν να προετοιμαστούν T-PVS(2025)MISC – 14 – εγκαίρως για τη Μόνιμη Επιτροπή τον Δεκέμβριο του 2025 και δεν μπορούν να οριστικοποιηθούν στο άμεσο μέλλον.
• Λαμβάνοντας υπόψη τις εξαιρετικές περιστάσεις, οι οποίες εμπόδισαν την εκπλήρωση των απαιτήσεων της αποστολής εντός του κατάλληλου χρονοδιαγράμματος, προτάθηκε η επανάληψη των OSA και για τις δύο υποθέσεις 2010/05 και 1986/08 το 2026, με τη συμμετοχή ενός άλλου διεθνούς εμπειρογνώμονα, με τη συμμετοχή του Γραφείου και ενός μέλους της Γραμματείας, σε στενή συνεργασία με τις ελληνικές αρχές και τους καταγγέλλοντες.
• Ζήτησε από τις ελληνικές αρχές να φιλοξενήσουν την επαναλαμβανόμενη OSA για τον κόλπο του Λαγανά το 2026, ώστε να διασφαλιστεί η συμμετοχή του καταγγέλλοντος στην προετοιμασία και τη λειτουργία της OSA, καθώς και όλων των τοπικών ενδιαφερόμενων μερών και των τομεακών διοικήσεων με αρμοδιότητες στην περιοχή, προκειμένου να προωθηθεί η αποφασιστική πρόοδος προς την επίλυση των επίμονων ζητημάτων που αντιμετωπίζονται από τον παρόντα φάκελο υπόθεσης.
• Σημείωσε τις δηλώσεις των ελληνικών αρχών σχετικά με τους περιορισμούς όσον αφορά την οργάνωση των OSA το 2026. Ο διάλογος θα συνεχιστεί σε αυτό το θέμα, προκειμένου να βρεθεί ένα αμοιβαία αποδεκτό πλαίσιο.
• Ανακοίνωσε ότι ο φάκελος παραμένει ανοιχτός και ότι και τα δύο μέρη κλήθηκαν να υποβάλουν έκθεση στο Προεδρείο την άνοιξη του 2026.

Νότιος Κυπαρισσιακός Κόλπος (Caretta caretta)

Βρείτε περισσότερα για την εκστρατεία εδώ ή κατεβάστε την αναφορά μας.

O Κυπαρισσιακός Κόλπος αποτελεί την σημαντικότερη περιοχή ωοτοκίας της θαλάσσιας χελώνας Caretta caretta σε ολόκληρη την Μεσόγειο! Αν και οι παραλίες ωοτοκίας ανήκουν σε περιοχή του δικτύου NATURA 2000, η ελληνική κυβέρνηση δεν έχει λάβει, ούτε έχει επιβάλει τα απαραίτητα μέτρα διατήρησης και διαχείρισης της περιοχής, έντεκα χρόνια μετά τη Σύσταση Νο. 174 της Σύμβασης της Βέρνης (Δεκέμβριος 2014) και εννέα χρόνια μετά την καταδικαστική Απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Νοέμβριος 2016). Το Προεδρικό Διάταγμα που υιοθετήθηκε τον Οκτώβριο του 2018 ώστε να υπάρχει  έννομη προστασία στην περιοχή δεν εφαρμόζεται ενώ επί σειρά ετών τονίζουμε κατ΄επανάληψη την επείγουσα ανάγκη της δημιουργίας και εφαρμογής Σχεδίου Διαχείρισης της περιοχής, καθώς το Προεδρικό Διάταγμα δεν αντιμετωπίζει πολλά σημαντικά ζητήματα. Εκφράζουμε ιδιαίτερα τις ανησυχίες μας για τη διαδικασία υιοθέτησης του Σχεδίου Διαχείρισης, καθώς δεν υπάρχει προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα για την προετοιμασία και την εφαρμογή του.

Στη συνεδρίαση της Μόνιμης Επιτροπής της Συνέλευσης της Βέρνης το 2025, το MEDASSET παρουσίασε τη συνεχιζόμενη υποβάθμιση του τοπίου και την ανεπαρκή διαχείρισή του κατά την διάρκεια της επιτόπιας αυτοψίας το καλοκαίρι του 2025.

Οι απειλές που καταγράφηκαν περιλάμβαναν τη συνεχιζόμενη κατασκευή παράνομων κτιρίων κατά μήκος της προστατευόμενης ακτογραμμής, τη συνεχιζόμενη φύτευση και τη μη απομάκρυνση προηγουμένων φυτεμένων δέντρων και ξενικών ειδών στις παραλίες ωοτοκίας, την καταστροφή των αμμοθινών, την ανεμπόδιστη πρόσβαση οχημάτων στις παραλίες ωοτοκίας και το παράνομο οδικό δίκτυο κατά μήκος των προστατευόμενων αμμοθινών, την έλλειψη διαχείρισης των επίπλων παραλίας, τη φωτορύπανση και τις αλιευτικές δραστηριότητες. Επιπλέον, οι συμβάσεις που έχει υπογράψει το ελληνικό κράτος για την εξερεύνηση και πιθανή εξόρυξη υδρογονανθράκων στις παρακείμενες θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές αποτελούν σημαντική πρόσθετη απειλή.

Απόφαση:

Η Μόνιμη Επιτροπή:

• Χαιρέτισε τη συμφωνία και των δύο μερών να συμμετάσχουν στην Επιτόπια Αξιολόγηση (On-the-Spot Appraisal – OSA), η οποία πραγματοποιήθηκε στις 19–20 Ιουνίου 2025, διαδοχικά με άλλη OSA στον Κόλπο του Λαγανά, Ζάκυνθος, και ευχαρίστησε για τη συμμετοχή εκπροσώπου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
• Ενημερώθηκε ότι ο Οργανισμός Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ / NECCA) βρίσκεται στη διαδικασία σύναψης συμβάσεων για τα ακόλουθα έργα:
• Κατασκευή ξύλινης περίφραξης για την προστασία οικοτόπων προτεραιότητας θινών (τύποι οικοτόπων 2270* & 2250*), σε μήκος περίπου 3 χιλιομέτρων.
• Τοποθέτηση είκοσι νέων οικολογικών πινακίδων ενημέρωσης.
• Εγκατάσταση ξύλινων πασσάλων σε ευαίσθητα σημεία για τον περιορισμό της εισόδου οχημάτων.
• Σταθεροποίηση αμμοθινών, απομάκρυνση ξενικών ειδών και τοποθέτηση ξύλινων διαδρόμων.
• Χαιρέτισε τη σταθερή αύξηση του αριθμού των φωλιών, όπως αυτή αποτυπώνεται στις εκθέσεις του 2025 από τα μέρη, και συνεχάρη τόσο τις ΜΚΟ που δραστηριοποιούνται στο πεδίο κατά την περίοδο ωοτοκίας όσο και τον ΟΦΥΠΕΚΑ, για το επιτυχές αυτό αποτέλεσμα.
• Εξέφρασε ανησυχία για το γεγονός ότι η υιοθέτηση του σχεδίου διαχείρισης έχει καθυστερήσει για πάνω από έξι έτη και κάλεσε τις ελληνικές αρχές να το εγκρίνουν και να το εφαρμόσουν άμεσα.
• Εξέφρασε ανησυχία για τις επίμονες παραβιάσεις του Προεδρικού Διατάγματος που επηρεάζουν ευαίσθητα τμήματα της προστατευόμενης περιοχής, καθώς και για τις φαινομενικά ελάχιστες διαχειριστικές ενέργειες που έχουν ληφθεί για την αντιμετώπισή τους, όπως: έντονη φωτορύπανση σε κρίσιμες περιοχές, μειωμένη επιτήρηση και εφαρμογή της νομοθεσίας, ανεξέλεγκτη κατασκήνωση και είσοδος οχημάτων που επηρεάζουν τις αμμοθίνες, εκτεταμένη αγροτική δραστηριότητα επί των αμμοθινών χωρίς επίσημη γνώση των ιδιοκτησιακών δικαιωμάτων των εκτάσεων που επηρεάζονται, μη διαχειριζόμενος εξοπλισμός παραλίας τη νύχτα, παράνομες επιχειρήσεις και δραστηριότητες που επηρεάζουν μεγάλα τμήματα της περιοχής ωοτοκίας, περιορισμένης αποτελεσματικότητας περιβαλλοντική εκπαίδευση και ενημέρωση επιτόπου.
• Εξέφρασε ανησυχία για την παρουσία ξενικών ειδών στις αμμοθίνες, και ειδικότερα του Carpobrotus edulis, και ζήτησε από τη διοίκηση που είναι αρμόδια να προχωρήσει στην άμεση εξάλειψή του.
• Κάλεσε τις ελληνικές αρχές να ενοποιήσουν, στο μέτρο του δυνατού, την επιτήρηση και την εφαρμογή του περιβαλλοντικού νομικού πλαισίου στην περιοχή των Θινών Κυπαρισσίας, προς όφελος της αποτελεσματικής διαχείρισης, και να προχωρήσουν αποφασιστικά στον συντονισμό μεταξύ των διαφορετικών διοικητικών αρχών με αρμοδιότητες στην περιοχή.
• Ενημερώθηκε ότι, λόγω μακροχρόνιας αναρρωτικής άδειας του διεθνούς εμπειρογνώμονα που συμμετείχε στην OSA μετά την επιστροφή του από την αποστολή, η έκθεση της OSA και οι σχετικές συστάσεις δεν μπορούν να ολοκληρωθούν εγκαίρως για την Μόνιμη Επιτροπή του Δεκεμβρίου 2025, ούτε στο άμεσο μέλλον.
• Λαμβάνοντας υπόψη τις ειδικές περιστάσεις, που εμπόδισαν την εκπλήρωση των απαιτήσεων της αποστολής εντός του απαιτούμενου χρονικού πλαισίου, προτάθηκε η επανάληψη των OSA και για τους δύο φακέλους υποθέσεων 2010/05 και 1986/08 το 2026, με τη συμμετοχή άλλου διεθνούς εμπειρογνώμονα, την εμπλοκή μέλους του Γραφείου και μέλους της Γραμματείας, σε στενή συνεργασία με τις ελληνικές αρχές και τον καταγγέλλοντα.
• Υποστήριξε την πλήρη ανεξαρτησία της διαδικασίας επιλογής των διεθνών εμπειρογνωμόνων που είναι αρμόδιοι για τις OSA στο πλαίσιο του συστήματος υποθέσεων της Σύμβασης της Βέρνης, καθώς και τον ουδέτερο ρόλο του μέλους της Γραμματείας που συνοδεύει τις OSA.
• Κάλεσε τις ελληνικές αρχές να αποδεχθούν την επανάληψη της OSA στις Θίνες Κυπαρισσίας το 2026, διασφαλίζοντας τη σταθερή συμμετοχή, από την αρχή της διαδικασίας, του καταγγέλλοντος καθώς και όλων των αναγκαίων τοπικών φορέων και τομεακών διοικήσεων με αρμοδιότητες στην περιοχή, σύμφωνα με το πρωτόκολλο της OSA, προκειμένου να επιτευχθούν οι αποφασιστικές πρόοδοι που απαιτούνται για την ουσιαστική επίλυση της υπόθεσης.
• Ανακοίνωσε ότι ο φάκελος παραμένει ανοιχτός και ότι και τα δύο μέρη κλήθηκαν να υποβάλουν έκθεση στο Προεδρείο την άνοιξη του 2026.

Τουρκία

Φετιγέ & Πάταρα (Caretta caretta) ^[1]

Βρείτε περισσότερα για την εκστρατεία εδώ ή κατεβάστε την αναφορά μας

Το MEDASSET διεξάγει επιτόπιες αυτοψίες και υλοποιεί εκστρατείες με στόχο τη βελτίωση της προστασίας των παραλιών ωοτοκίας της θαλάσσιας χελώνας Caretta caretta στην Πάταρα και τη Φετιγιέ από το 1988. Και οι δύο περιοχές έχουν χαρακτηριστεί ως «Ειδικά Προστατευόμενες Περιοχές» (Specially Protected Areas – SPAs). Οι αξιολογήσεις μας για το 2025 αποδεικνύουν για ακόμη μία φορά ότι υπάρχει σαφής διαφορά στο επίπεδο προστασίας και στην εφαρμογή της πλειονότητας των Συστάσεων που υιοθετήθηκαν από τη Σύμβαση της Βέρνης το 2015 για τη Φετιγιέ (Σύσταση υπ’ αριθ. 183) και την Πάταρα (Σύσταση υπ’ αριθ. 182).

Στη Φετιγιέ η κατάσταση είναι ιδιαίτερα ανησυχητική, καθώς φαίνεται ότι η προστασία της περιοχής είναι δευτερεύουσας σημασίας σε σχέση με την τουριστική ανάπτυξη, χωρίς να γίνονται ορατές προσπάθειες για τη συμβατότητα και τη βιωσιμότητα και των δύο δραστηριοτήτων.  Οι νέες κατασκευές και οι ανθρώπινες παρεμβάσεις στην παραλία Çalış είναι ανεξέλεγκτες. Ο εξοπλισμός θαλάσσιων σπορ, οι ξαπλώστρες, οι ξύλινες κατασκευές και τα μονοπάτια καλυμμένα με χαλιά εμποδίζουν την ωοτοκία των θαλάσσιων χελωνών. Η ανέγερση ξενοδοχείων στο ανατολικό τμήμα του Yanıklar έχει καταστρέψει τον πρώην βάλτο που υπήρχε στην περιοχή. Η φωτορύπανση που επηρεάζει τις περιοχές ωοτοκίας είναι έντονη. Το προσωπικό παρακολούθησης και προστασίας είναι ανεπαρκές για την εκτεταμένη ακτογραμμή, την υψηλή τουριστική δραστηριότητα το καλοκαίρι και την υψηλή πυκνότητα ωοτοκίας. Η Φετίγιε αποτελεί ένα παράδειγμα της αποτυχίας των αρχών να εφαρμόσουν τα μέτρα προστασίας της Σύστασης Νο. 183 και να διαφυλάξουν αυτό τον πολύ σημαντικό βιότοπο.

Στην Πατάρα, παρά τις ορισμένες βελτιώσεις που παρατηρήθηκαν το 2025, εξακολουθούν να υφίστανται προβλήματα προστασίας της περιοχής που επηρεάζουν αρνητικά τις παραλίες ωοτοκίας. Οι αρχές έχουν εκφράσει την πρόθεσή τους να ολοκληρώσουν ένα σχέδιο διαχείρισης, το οποίο προβλέπεται να τεθεί σε εφαρμογή το 2026, και να ξεκινήσουν την προετοιμασία ενός σχεδίου δράσης, το οποίο θα παρακολουθήσουμε στενά.

Απόφαση:

Η Επιτροπή

• […] Αναγνώρισε κάποια πρόοδο που αναφέρθηκε από τις αρχές στη διαχείριση και την επιβολή των κανονισμών και στις δύο περιοχές. Η χρήση καμερών για σκοπούς ελέγχου είναι ευπρόσδεκτη. Ο έλεγχος πρόσβασης οχημάτων έχει βελτιωθεί, αλλά σε αρκετές τοποθεσίες εξακολουθούν να καταγράφονται ίχνη οχημάτων, συμπεριλαμβανομένων των παρθένων ζωνών κοντά στο σημείο εισόδου οχημάτων στην περιοχή πικνίκ Akmaz.
• Χαιρέτισε τις προόδους που σημειώθηκαν με το έργο RESCOM στην Πατάρα, καθώς και τις βελτιώσεις στην προετοιμασία του σχεδίου διαχείρισης για τις ειδικές ζώνες προστασίας (SEPA) της Πατάρας με τη συμμετοχή των ενδιαφερομένων, το οποίο προβλέπεται να τεθεί σε εφαρμογή το 2026, και την έναρξη της προετοιμασίας ενός σχεδίου δράσης για την Πατάρα.
• Σημειώθηκε με ανησυχία ότι απαιτούνται πρόσθετες προσπάθειες για την επαρκή προστασία της περιοχής και ότι υπάρχουν σημαντικές διαφορές στις προσπάθειες προστασίας, επιτήρησης και επιβολής μεταξύ της Φετιγιέ και της Πατάρας. Η κατάσταση στη Φετιγιέ αποτελεί θέμα ιδιαίτερης ανησυχίας, καθώς φαίνεται ότι η διατήρηση της περιοχής είναι δευτερεύουσα σε σχέση με την τουριστική ανάπτυξη, χωρίς ορατές προσπάθειες για τη συμβατότητα και τη βιωσιμότητα και των δύο δραστηριοτήτων. Για παράδειγμα, οι δραστηριότητες παρακολούθησης και προστασίας περιορίζονται στην Πατάρα. Ως εκ τούτου, ο αριθμός των φωλιών στη Φετιγιέ μειώνεται σταθερά.
• Εξέφρασε την ανησυχία του για τις νέες εξελίξεις και τις ανθρωπογενείς πιέσεις στην παραλία Çalış: εξοπλισμός θαλάσσιων σπορ, ξαπλώστρες, ξύλινα μονοπάτια και μονοπάτια καλυμμένα με χαλί αφήνονται ή εγκαθίστανται απευθείας στην παραλία και κατά τη διάρκεια της νύχτας. Η κατασκευή ξενοδοχείου στο ανατολικό τμήμα του Yanıklar έχει καταστρέψει τον πρώην βάλτο που υπήρχε στην περιοχή. Τα χαλικώδη τμήματα της παραλίας έχουν ξαναστρωθεί τεχνητά με άμμο. Η φωτορύπανση που επηρεάζει τις περιοχές φωλιάσματος είναι έντονη. Το προσωπικό παρακολούθησης και προστασίας είναι ανεπαρκές για την εκτεταμένη ακτογραμμή, την υψηλή τουριστική δραστηριότητα το καλοκαίρι και την υψηλή πυκνότητα φωλιάσματος.
• Προέτρεψε τις Τουρκικές αρχές να ολοκληρώσουν το Σχέδιο Διαχείρισης για τη Φετιγιέ και να εφαρμόσουν αποτελεσματικά τα μέτρα διατήρησης που περιλαμβάνονται στις Συστάσεις αριθ. 182 (2015) και αριθ. 183 (2015) στην περιοχή.
• Προέτρεψε τις Τουρκικές αρχές να εναρμονίσουν όσο το δυνατόν περισσότερο την επιτήρηση και την επιβολή του νόμου στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) της Φετιγιέ και της Πατάρας, για λόγους αποτελεσματικής διαχείρισης, και να προχωρήσουν αποφασιστικά στον συντονισμό μεταξύ των διαφόρων διοικητικών αρχών με αρμοδιότητες στην περιοχή, ιδίως με τους δήμους. T-PVS(2025)MISC- 18
• Κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι δύο περιοχές διαφέρουν ως προς τις διαχειριστικές τους ανάγκες, τις τάσεις στον πληθυσμό των θαλάσσιων χελωνών που φωλιάζουν, τα επίπεδα φωτορύπανσης και ρύπανσης από απόβλητα, την αστική ανάπτυξη και την τουριστική χρήση, με την Πατάρα να παρουσιάζει καλύτερα αποτελέσματα όσον αφορά την κατάσταση διατήρησης των χελωνών που φωλιάζουν.
• Αποφάσισε, συνεπώς, να χωρίσει τον φάκελο της υπόθεσης σε δύο: έναν φάκελο για τη Φετιγιέ, ο οποίος παραμένει ανοιχτός, και έναν άλλο για την Πατάρα, η κατάσταση του οποίου αλλάζει σε αναμονή. Και τα δύο μέρη κλήθηκαν να υποβάλουν έκθεση για τους δύο φακέλους της υπόθεσης στο Προεδρείο την άνοιξη του 2026.

Αναμούρ (Caretta caretta) ^[1]

Βρείτε περισσότερα για την εκστρατεία εδώ ή κατεβάστε την αναφορά μας

Η 12.5 χιλιομέτρων παραλία του Anamur είναι η 2η πιο σημαντική περιοχή φωλεοποίησης της Caretta caretta στην Τουρκία και η 4η στην Μεσόγειο. Αποτελεί «Ζώνη Ειδικής Προστασίας – ΖΕΠ» και εκεί φωλεοποιούν επίσης η Πράσινη χελώνα και η χελώνα του Νείλου (Trionyx triunguis), η οποία είναι σε «κρίσιμο κίνδυνο» σύμφωνα με την Κόκκινη Λίστα Απειλούμενων Ειδών.

Σύμφωνα με την τουρκική νομοθεσία η παραλία ωοτοκίας του Αναμούρ (12 χλμ.) είναι προστατευόμενη περιοχή 1^ου Βαθμού. Οι ζώνες προστασίας καθορίζονται με συγκεκριμένες συντεταγμένες, με την πιο αυστηρή προστασία να αποδίδεται στην 1^η Ζώνη που οριοθετείται από την ακτογραμμή έως τα 65μ. Κάθε μεταβολή της γεωμορφολογίας εκεί απαγορεύεται, ενώ κανένα έργο δε μπορεί να υλοποιηθεί χωρίς Υπουργική απόφαση.

Παρόλα αυτά, εξαιτίας της παράνομης δόμησης, ένα φάκελος υπόθεσης άνοιξε για το Αναμούρ κατά τη συνεδρίαση της 42^ης Μόνιμης Επιτροπής το Δεκέμβριο του 2022.  Η επιτόπια αυτοψία του 2025 που διενήργησε το MEDASSET,  αποκάλυψε ότι καμία πρόοδος δεν έχει γίνει για την εφαρμογή της Σύστασης 226 (2024)  και ότι η καταστροφική δόμηση συνεχίζεται.

Απόφαση:

Η Επιτροπή

• […] Εκτίμησε τα αποτελέσματα των προσπαθειών και των δύο μερών για την ενίσχυση της παρακολούθησης, της κατάστασης των οικοτόπων και των συνθηκών φωλεοποίησης των Caretta caretta, Chelonia mydas και Trionyx triunguis.
• Προέτρεψε τις αρχές να εντείνουν τις προσπάθειές τους για την εφαρμογή της Σύστασης αριθ. 226 (2024), σε συνεργασία με όλους τους σχετικούς ενδιαφερόμενους, συμπεριλαμβανομένων των καταγγελλόντων.
• Ζήτησε, να ληφθούν αποφασιστικά μέτρα για να σταματήσει η περαιτέρω καταστροφή και να αποκατασταθούν οι βιότοποι των  χελωνών Trionyx triunguis, ώστε να καταστεί δυνατή η επιβίωση του τοπικού πληθυσμού.
• Τόνισε τη σημασία της δημιουργίας ενός δικτύου προστασίας των χελωνών και μιας ομάδας παρακολούθησης των χελωνών για τη διασφάλιση του κατάλληλου συντονισμού των απαιτούμενων προσπαθειών.
• Τόνισε ότι οποιεσδήποτε υφιστάμενες πρακτικές και νέες εξελίξεις που δεν περιλαμβάνονται στη Σύσταση αριθ. 226 (2024) και που θα μπορούσαν να έχουν αρνητικές επιπτώσεις στην παραλία ωοτοκίας, όπως η εξόρυξη, η γεωργία ή η ακατάλληλη διαχείριση των υδάτων, πρέπει να αξιολογούνται προσεκτικά και, εάν κριθούν επιζήμιες, να αποφεύγονται.
• Ανακοίνωσε ότι ο φάκελος παραμένει ανοιχτός και κάλεσε τα δύο μέρη να υποβάλουν έκθεση στο Προεδρείο την άνοιξη του 2026, εστιάζοντας στην περαιτέρω εφαρμογή της Σύστασης αριθ. 226 (2024) και σε οποιεσδήποτε άλλες σχετικές εξελίξεις.

Καζανλί (Chelonia Mydas)

Βρείτε περισσότερα για την εκστρατεία εδώ ή κατεβάστε την αναφορά μας.

Η Πράσινη χελώνα (Chelonia mydas) είναι ένα παγκοσμίως «Κινδυνεύον» είδος και οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για μόνο 784 ενήλικες θηλυκές χελώνες που ωοτοκούν στη Μεσόγειο (1,164 – 2.674 φωλιές ανά έτος). Το Καζανλί φιλοξενεί μια από τις σημαντικότερες περιοχές ωοτοκίας για την πράσινη χελώνα στη Μεσόγειο. Μέρος της περιοχής έχει χαρακτηριστεί ως «Προστατευόμενη Περιοχή Πρώτου Βαθμού».Τα προβλήματα διατήρησης της περιοχής παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά από το MEDASSET στη Σύμβαση της Βέρνης το 1999 και ένα νέος φάκελος υπόθεσης ανοίχτηκε το 2000, ενώ ακολούθησε και η Σύσταση No. 95 το 2002. Ανάμεσα στις απειλές συγκαταλέγονται η διάβρωση των ακτών, τα τοξικά απόβλητα, τα αστικά λύματα, η φωτορύπανση και τα παράνομα κτίρια.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η έλλειψη ελέγχου της διάβρωσης των ακτών και οι υφιστάμενοι 1.500.000 τόνοι τοξικών αποβλήτων που βρίσκονται δίπλα στην παραλία ωοτοκίας, θέτοντας σε σοβαρό κίνδυνο την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον. Επίσης εντοπίστηκαν απειλές όπως αστικά λύματα, απορρίμματα, φωτορύπανση, παράνομα κτίρια , θερμοκήπια και έλλειψη ενημέρωσης του κοινού. Δυστυχώς και φέτος η επιτόπια αυτοψία μας αποκάλυψε ότι δεν έχει γίνει καμία πρόοδος στην εφαρμογή της Σύστασης Νο. 95 και ότι είναι απόλυτη ανάγκη να προστατευθεί η παραλία ωοτοκίας. Η Μόνιμη Επιτροπή αναγνώρισε την τραγική κατάσταση της παραλίας ωοτοκίας του Καζάνλι και αποφάσισε να ξανανοίξει τον φάκελο της υπόθεσης!

Απόφαση:

Η Μόνιμη Επιτροπή:

• Ευχαρίστησε την κυβέρνηση για την έκθεσή της, καθώς και την κυβέρνηση και τον καταγγέλλοντα για τις παρουσιάσεις τους.
• Χαιρέτισε τις προσπάθειες της τουρκικής κυβέρνησης για την απομάκρυνση ορισμένων κτιρίων και του χώρου στάθμευσης ταξί στη ζώνη K1, τη βελτίωση των πρακτικών επεξεργασίας των υδάτων στην αστική περιοχή του Καζάνλι και τις περαιτέρω προόδους στη διαχείριση της περιοχής.
• Ωστόσο, εξέφρασε βαθιά ανησυχία για τη σταθερή μείωση του αριθμού των φωλιών Chelonia mydas στην παραλία του Καζάνλι, όπως αναφέρθηκε από τις αρχές.
• Προέτρεψε τις αρχές να συνεχίσουν την απομάκρυνση των κατασκευών και των θερμοκηπίων από τις αμμοθίνες, όπως αναφέρθηκε τόσο από τον καταγγέλλοντα όσο και από τις αρχές (σημείο 1 της σύστασης αριθ. 95 (2002)).
• Εξέφρασε τη λύπη της για το γεγονός ότι η νυχτερινή φωτορύπανση, η παρουσία αυτοκινήτων και πλαστικών και αστικών απορριμμάτων στις αμμοθίνες και τις παραλίες (συστάσεις 3 και 10) δεν έχουν αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά από τις Τουρκικές αρχές.
• Εκφράζει την ανησυχία της για τη μαζική συσσώρευση γεωργικών αποβλήτων και πλαστικών απορριμμάτων στον δρόμο κατά μήκος της παραλίας και καλεί την κυβέρνηση της Τουρκίας να μεριμνήσει ώστε οι δήμοι να τα απομακρύνουν με ασφάλεια και τακτικά από τον δρόμο και τις γειτονικές περιοχές, προκειμένου να αποφευχθεί η εξάπλωσή τους στην παραλία.
• Εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι, μετά από περισσότερα από 25 χρόνια, εξακολουθεί να αποθηκεύεται τεράστιος όγκος εξαιρετικά τοξικών χημικών υπολειμμάτων στο εργοστάσιο που βρίσκεται δίπλα στον χώρο φωλεοποίησης, μολύνοντας την παραλία και την άγρια φύση της περιοχής. Η απομάκρυνση και/ή η κατάλληλη επεξεργασία των εξαιρετικά τοξικών υπολειμμάτων, που περιλαμβάνεται στη σύσταση αριθ. 66 (1998), προχωρά πολύ αργά, ενώ οι αρνητικές επιπτώσεις στην παραλία είναι ορατές και έχουν αναφερθεί περιπτώσεις θανάτου ψαριών και χελωνών λόγω της τυχαίας εξάπλωσης των χημικών ουσιών.
• Εκφράζει λύπη για την ανεπαρκή παρακολούθηση της δραστηριότητας φωλαιοποίησης των θαλάσσιων χελωνών στην περιοχή (Συν. 5) και την αναποτελεσματικότητα των εκστρατειών ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του κοινού (Συν. 7).
• Προσκλήθηκαν οι αρχές να προχωρήσουν αποφασιστικά στην εφαρμογή της Σύστασης αριθ. 95 (2002).
• Με βάση τις πληροφορίες που παρέχονται από τα μέρη, αποφάσισε να ανοίξει εκ νέου τον φάκελο της υπόθεσης και κάλεσε τόσο τον καταγγέλλοντα όσο και την κυβέρνηση να υποβάλουν έκθεση στο Προεδρείο τον Σεπτέμβριο του 2026.

Κύπρος

Χερσόνησος του Ακάμα (Caretta caretta & Chelonia mydas)

Για περισσότερες πληροφορίες, βλ. αναφορά του 2023 του Terra Cypria.

Τα προβλήματα προστασίας των θαλάσσιων χελωνών σε περιοχές ωοτοκίας στον Ακάμα και τη Λίμνη τέθηκαν υπόψη της Σύμβασης της Βέρνης το 1996 από το MEDASSET, για λογαριασμό της ΜΚΟ Terra Cypria και ένας φάκελος υπόθεσης παραμένει ανοιχτός από το 1997, καθιστώντας τη μια από τις πιο μακροχρόνιες υποθέσεις της Σύμβασης της Βέρνης. Το Terra Cypria παρείχε στοιχεία ότι μετά από τόσα χρόνια τα περισσότερα από τα 13 σημεία της Σύμβασης Νο.191 (2016) παραμένουν ανεφάρμοστα και οι απειλές στις περιοχές ωοτοκίας παραμένουν. Το MEDASSET υποστήριξε τις εκκλήσεις της Terra Cypria για επείγουσα δράση.

Απόφαση:

Η Μόνιμη Επιτροπή:

[…]

• Εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι δεν έχει σημειωθεί πρόοδος όσον αφορά την ανακήρυξη της χερσονήσου του Ακάμα σε εθνικό πάρκο, σύμφωνα με το σημείο 1 της σύστασης αριθ. 191 (2016), και προτείνει στις κυπριακές αρχές να συμμορφωθούν με αυτό.
• Εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι οι περιοχές Natura 2000 στη χερσόνησο του Ακάμα εξακολουθούν να στερούνται δεσμευτικών μηχανισμών που να υποστηρίζουν νομικά την προστασία των περιοχών, τα σχέδια διαχείρισης και την ύπαρξη φορέα διαχείρισης , με εξαίρεση το Εθνικό Δασικό Πάρκο (ΕΔΠ).
• Ζήτησε να ενημερωθεί για τις μελλοντικές εξελίξεις σχετικά με την παραπομπή της Κυπριακής Επιτροπής της ΕΕ στο Δικαστήριο της ΕΕ για τη μη ονομασία των ΣΚΠ ως ΖΟΕ του δικτύου Natura 2000, και για τη μη θέσπιση στόχων και μέτρων διατήρησης για τους χώρους αυτούς.
• Εκφράζει τη λύπη της για το γεγονός ότι το Σχέδιο Βιώσιμης Ανάπτυξης για τη χερσόνησο του Ακάμα περιλαμβάνει δραστηριότητες, όπως αναβαθμίσεις του οδικού δικτύου, οι οποίες έχουν ήδη σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις στην περιοχή, και ότι το μεγαλύτερο μέρος του έργου για τη βελτίωση των κύριων δασικών οδών εντός του ΑΕΠ Ακάμα έχει υλοποιηθεί χωρίς να αξιολογηθεί με τη διαδικασία της Έκθεσης Κατάλληλης Αξιολόγησης (AA).
• Εκφράζει την ανησυχία της για το γεγονός ότι ορισμένα από τα μέτρα προστασίας που εμπόδιζαν την πρόσβαση οχημάτων στις παραλίες έχουν καταργηθεί, με αποτέλεσμα οι περιοχές φωλεοποίησης να είναι πιο εκτεθειμένες κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.
• Εκφράζει την ανησυχία της για την αυξανόμενη πίεση για επέκταση του λατομείου που βρίσκεται δίπλα στην περιοχή Natura 2000 στα φαράγγια του Ανδρόλικου.
• Εξέφρασε την ανησυχία της για το γεγονός ότι, παρά την ύπαρξη μνημονίου συμφωνίας (MoU) μεταξύ των μερών, δεν έχει σημειωθεί πρόοδος στην εφαρμογή αυτής της συμμετοχικής πρωτοβουλίας. Το Προεδρείο προέτρεψε τα μέρη να παράσχουν ενημερώσεις σχετικά με την εξέλιξη του μνημονίου συμφωνίας, προκειμένου να προχωρήσει θετικά η επίλυση της υπόθεσης.
• Προέτρεψε τις κυπριακές αρχές να ενοποιήσουν όσο το δυνατόν περισσότερο την εποπτεία και την επιβολή του νομικού πλαισίου της χερσονήσου του Ακάμα, για λόγους αποτελεσματικής διαχείρισης, και να προχωρήσουν αποφασιστικά στον συντονισμό μεταξύ των διαφόρων διοικητικών αρχών που έχουν αρμοδιότητες στην περιοχή.
• Αναγνώρισε τις εξαιρετικές επιτυχίες που έχουν επιτευχθεί με την πάροδο του χρόνου από τα προγράμματα προστασίας των χελωνών στη χερσόνησο και κάλεσε τις κυπριακές αρχές να προωθήσουν και να ενισχύσουν την ολοκληρωμένη προστασία της χερσονήσου του Ακάμα, δίνοντας προτεραιότητα στην προστασία έναντι άλλων τομεακών πολιτικών.
• Ανακοίνωσε ότι ο φάκελος παραμένει ανοιχτός και κάλεσε τα δύο μέρη να υποβάλουν έκθεση στο Προεδρείο την άνοιξη του 2026.